Co wchodzi w skład spadku?

Zgodnie z zasadami kodeksu cywilnego, prawa oraz obowiązki majątkowe osoby zmarłej wraz z jej śmiercią przechodzą na jedną bądź kilka osób. Osoby, które mogą ubiegać się o spadek na ogół są objęte tak zwanym systemem dziedziczenia ustawowego – oznacza to, że majątek zmarłego może zostać odziedziczony przez dzieci, rodziców, małżonka, rodzeństwo lub przez rodzeństwo zstępne.

Spadek to przede wszystkim prawa i obowiązki majątkowe zmarłego, które mają charakter cywilnoprawny. Z praw przedmiotowych spadek może obejmować prawo własności rzeczy ruchomych oraz nieruchomości (w tym między innymi użytkowanie wieczyste, hipotekę i zastaw, spółdzielcze prawo do lokalu czy roszczenia windykacyjne).

W skład spadku mogą również wchodzić wierzytelności, które wynikają na przykład z zawartych stosunków umownych czy z bezpodstawnego wzbogacenia. Warto zaznaczyć, iż dziedziczeniu podlega przede wszystkim posiadanie, i to zarówno to samoistne, jak i posiadanie zależne.

W skład spadku ponadto wchodzą prawa wiążące się z pracą wykonywaną przez zmarłego. Oznacza to, że spadek jest związany z roszczeniami majątkowymi, które przysługują pracownikowi w związku ze stosunkiem pracy (na przykład ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy czy zaległe wynagrodzenie za wykonaną pracę).

Dziedziczeniu podlegają także prawa związane z posiadaniem przez zmarłą osobę papierów wartościowych (czeków, weksli), a nawet praw autorskich. W skład spadku nie wchodzą natomiast prawa oraz obowiązki zmarłego, które ściśle wiążą się z jego osobą. Do spadku nie wliczane są także prawa o charakterze publicznoprawnym, które wynikają z prawa finansowego czy administracyjnego.

Do spadku należą zatem nie tylko przedmioty majątkowe, ale również spółdzielcze prawo własnościowe do lokalu, środki pozostawione na rachunkach bankowych, prawo pierwokupu, a także prawa oraz obowiązki wynikające z zawarcia umów przedwstępnych.

Warto zaznaczyć, że dziedziczeniu podlegają również długi, które są przekazywane wraz ze spadkiem na spadkobierców – jeśli spadkobierca przyjmie spadek oznacza to, że swoim majątkiem będzie odpowiadał za wszelkie długi, które pozostawił po sobie spadkodawca. Niekiedy długi spadkowe znacznie przewyższają aktywa – w takiej sytuacji spadkobierca może zdecydować się na odrzucenie spadku (składa się stosowny wniosek).

Każdy spadek może zostać odrzucony, a więc zgodnie z przepisami prawa spadkowego można świadomie zrezygnować ze spadku testamentowego czy ustawowego. Wówczas jednak konieczne jest złożenie stosownego oświadczenia o odrzuceniu spadku. Spadku nie mogą odrzucić jedynie: Skarb Państwa oraz gmina.

Do spadku poza długami osoby zmarłej należy też zaliczyć zobowiązania, które powstają po śmierci – są to między innymi koszty zorganizowania pogrzebu, koszty ewentualnego postępowania sądowego, obowiązek wykonania zapisów oraz obowiązek zaspokojenia roszczeń o zachowek.